Türk Vergi Sistemi beyan esasına dayanmakta olup, bu sistemde mükellefler dönemsel olarak ödeyecekleri vergilere ait matrahları kendileri hesaplayarak vergi dairesine beyan etmektedirler. Beyan esasında mükelleflerin bildirdikleri matrahlar kural olarak doğru kabul edilmekle birlikte, devletin bu beyanları Gelir İdaresi aracılığı ile denetleme hakkı her zaman bulunmaktadır. Bu çerçevede Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın tek merkez denetim birimi olarak Gelirler Kontrolörleri ülke çapında sahip oldukları büyük mükellefler nezdinde yürüttükleri üst düzey vergi incelemesi yetkisini, vergi adaletinin sağlanması, vergiye gönüllü uyumun geliştirilmesi ve mükellef hukukunun korunması ilkeleri çerçevesinde etkin bir şekilde kullanmaya devam etmektedirler.

Gelirler Kontrolörleri Devlet-Mükellef ilişkisinin mükellef tarafını gerçekleştirdikleri vergi incelemeleri yoluyla denetlerken, Devlet adına verginin tarh, tahakkuk ve tahsilini gerçekleştiren Gelir İdaresi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatı ile Defterdarlıkları teftiş etmekte ve gerekli hallerde Maliye Bakanlığı personelinin soruşturmasını yapmaktadır.

Ulusal veya uluslararası alanda ortaya çıkan suça dayalı gelirlerin tespiti amacıyla 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde yükümlülük denetimi aklama suçunun araştırılması ve incelenmesini yapmak da Gelirler Kontrolörlerinin diğer önemli bir fonksiyonudur.