Burhan DÜZ

Gelirler Kontrolörleri Derneği

Genel Başkanı

Vergi Denetiminin Parlayan Yıldızı Gelirler Kontrolörleri 73 Yaşında...

1936 yılında Cumhuriyetle birlikte getirilen yeni vergilerin etkin merkezi denetime olan ihtiyacının bir ürünü olarak, Maliye Bakanlığı merkez teşkilatı içerisinde Varidat Kontrolörlüğü kadrosu oluşturulmuş, bu unvan 1946 yılında sınavla girilebilen bir kariyer meslek haline getirilerek Gelirler Kontrolörü olarak değiştirilmiştir. 1970’li yıllarda ortaya çıkan ekonomik dalgalanmalar ve vergi kanunlarında yapılan değişiklikler sonucunda vergi denetimine olan ihtiyacın artması nedeniyle Gelirler Kontrolörleri 1971 yılından itibaren hızla büyümeye başlamıştır.

Bu yıl 73’üncü kuruluş yıl dönümünü coşku ile kutladığımız Gelirler Kontrolörlerinin, her yıl artan grafiği ile bugün gelinen noktada vergi denetimi konusunda  en etkin denetim birimi haline gelmesinde en büyük pay; mesleğe iktisap ettikten sonra yüksek lisans düzeyinde aldıkları  eğitim sonucunda verilen  görevleri sorumluluk bilinciyle, hukuka uygun, mükellef haklarını gözeterek, bağımsız ve tarafsızlık içinde, her zaman ülke menfaatlerini her şeyin üstünde tutarak mesleki taassupa prim vermemeleri, diyaloğa ve değişime açık olmalarının yanında mesleki etik değerlere önem vererek benzer kurumlardan farklı olduklarını gösteren ülkemizin en köklü ve mümtaz kurumlarının başında gelmektedirler.   

Kuruluşundan bugüne kadar; kamu ve özel sektörde görev alan çok sayıda üst düzey yönetici, bilim adamı ve siyasetçi yetiştirerek, ülkemize deneyimli, yetişmiş ve birikimli eleman kazandıran Gelirler Kontrolörleri; gelenekleri, ilke ve  değerleri, taşıdıkları kurumsal kültür ve vizyonları ile devlet yapısı içerisinde vazgeçilmez bir kurum olma özelliğini daima taşımışlardır.

Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı merkez denetim elemanı olan Gelirler Kontrolörleri; büyük mükellefler nezdinde vergi incelemesi, gelir idaresinin her türlü iş ve işlemlerinin teftişi, maliye personelinin soruşturulması ve eğitilmesi ile 5549 sayılı suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi hakkında kanun çerçevesinde yükümlülük denetimi yapmak aklama suçunun araştırılması ve incelemesi ile yolsuzlukla mücadele gibi asli görev ve fonksiyonları ifa etmekte, yurt içinde ve yurt dışında ekonomik ve mali konularda bilimsel araştırma ve incelemeler yapmakta ve mali mevzuatla ilgili görüş ve önerilerde bulunmaktadırlar. Bu görev ve yetkilerle birlikte çeşitli kanunlar ve idari mevzuatlarla da kendilerine bir çok görev ve yetki verilen Gelirler Kontrolörleri, bu şekilde sadece Maliye Bakanlığı’nın değil devletin diğer Bakanlık ve kurumlarının ihtisas gerektiren denetim sürecinde de aktif olarak yer almaktadırlar. 

 Kariyer mesleği olan Gelirler Kontrolörlüğü, mensuplarını üç aşamalı yarışma sınavı ile seçmekte, titizlikle seçilen elemanlar üç yıllık bilgisayar destekli yoğun bir teorik ve uygulamalı eğitimden geçmekte, bu sürecin sonunda iki aşamalı yeterlik sınavı ile Gelirler Kontrolörü olmaya hak kazanmaktadırlar. Tüm bunların sonucu olarak Gelirler Kontrolörleri ekonomi bürokrasisinde ve özel kesimde her yıl artan sayıda görev ve sorumluluk üstlenmektedirler.

Etkinlik, yetkinlik, bağımsızlık, tarafsızlık, mesleki özen ve etik değerlere sahip olma gibi Uluslararası Denetim ilke ve prensiplerini kurulduğu günden bu yana taşıyan Gelirler Kontrolörleri; yapılacak vergi incelemelerinde, teknolojik yeniliklerden azami olarak yararlanmayı ve vergi incelemelerinde verimliliği artırmayı hedefleyen GELKONT-BİS sistemini 2002 yılından itibaren hayata geçirerek risk analizine dayalı denetim modeli ile daha etkin ve objektif bir vergi denetim sistemi oluşturmuşlardır.

Kamu finansman ihtiyacının sağlıklı kaynaklarla finansmanında ülkemizin hizmetinde görev ve çalışmalarına canla başla çalışmaya devam eden Gelirler Kontrolörleri, 2002 yılından itibaren kayıt dışı ekonomi ile mücadeleyi kendilerine hedef alan bir strateji belirleyerek Gelir İdaresi Başkanlığı’nın veri ambarından aldıkları verileri değerlendirme ve analizlere tabi tutarak her zaman olduğu gibi büyük mükellefler nezdinde yürüttükleri vergi incelemelerinde çok çarpıcı sonuçlara ulaşmış ve özellikle son dönemlerde ülke gündemini ve kamu vicdanını devamlı meşgul ve rahatsız eden vergi kayıp ve kaçaklarını tespit ederek yolsuzlukları ortaya çıkarmış olup vergi denetiminin son 7 yılına damgasını vurmuşlardır.

Ülkemizin en önemli sorunlarından birinin kayıt dışılık olduğu tartışılmaz bir gerçektir. Bu sorunla mücadele,  sadece kurumsal mutabakat değil aynı zamanda toplumsal mutabakatı da gerektirmektedir. Kurumlar arasındaki koordinasyon eksikliği, kayıt dışılıkla mücadelede önemli bir eksiklik olarak karşımıza çıkmaktadır. Kayıt dışılıkla mücadelede en önemli araçlardan en önemlisi  vergi denetimidir. Ülkemizde bugün gelinen noktada vergi denetimi konusunda pek çok sorun bulunmaktadır.

Bilindiği üzere; 2005 yılında kabul edilen 5345 sayılı kanunla Maliye Bakanlığı içerisinde bulunan  Gelirler Genel Müdürlüğü politika belirleme yetkisini bırakarak uygulama birimi olacak şekilde vergi denetimi ve tahsilat yapmak üzere Maliye Bakanlığına bağlı olacak şekilde Gelir İdaresi Başkanlığına dönüştürülmüştür. 5345 sayılı kanun ile  maalesef güçlü bir vergi idaresi oluşturulamamıştır.Vergi denetimi konusunda bugün kayıt dışı mücadelede koordinasyondan sorumlu birim olan vergi denetimi yapmak üzere kurulan Gelir İdaresi Başkanlığının tek merkez denetim birimi Gelirler Kontrolörleridir.Gelirler Kontrolörleri gibi merkezi denetim birimi olan  Maliye Müfettişleri ile Hesap Uzmanları yeni yapı içerisinde yer almayarak Maliye Bakanlığında kalmışlardır. Vergi Denetmenleri ise Gelir İdaresi Başkanlığının taşrada denetim yapan  denetim birimidir.

Farklı kurumlar arasında yaşanan bu koordinasyonsuzluk, kayıt dışılıkla mücadelenin en önemli birimleri olan merkezi vergi denetim birimleri arasında da çok başlılık sebebiyle maalesef yaşanmaktadır. Ülkemizde bu kadar köklü  geçmişe ve geleneklere sahip merkezi vergi denetim birimleri olmasına rağmen gelinen noktada vergi denetiminin kayıt dışı ile mücadele de başarılı ve etkin olduğundan bahsedilemez. 231 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 135’inci maddesinde vergi incelemesine yetkili olanlar belirtilmiştir. Bu maddeden alınan yetkiye dayanılarak yapılan vergi incelemelerinde merkezi vergi denetiminin kalite ve güvencesi; ihtisas, bilgi ve birim ile bunun uygulanış biçiminden kaynaklanmaktadır. Aslında ülkemizde  vergi denetim birimleri arasında yaşanan sorun; görev alanlarının net bir biçimde çizilme(me)sinde değil kayıt dışılıkla mücadelede koordinasyon görevi verilmiş ve vergi denetimi yapmakla görevlendirilmiş Gelir İdaresi Başkanlığı’nın vergi denetimi konusunda tek söz sahibi, otorite ve sorumlu olamamasından kaynaklanmaktadır. Güçlü bir ekonomi ve sürdürülebilir büyümenin sağlanabilmesi için daha kapsamlı ek güvencelerle güçlendirilmiş güçlü Gelir İdaresine   ve buna bağlı olarak da vergi denetimin yapılanmasına bugün her zamankinden daha fazla ihtiyaç vardır. 

Avrupa birliğine giriş süreci ile birlikte,   bütün kurum ve kuralların gözden geçirildiği ve optimum faydayı sağlamaya yönelik düzenlemelerin çoğunluk kazandığı ve yeniden yapılanmanın hızlandığı günümüzde, vergi denetimini merkezde gerçekleştiren üç merkezi denetim biriminin birbirinden kopuk, etkinliği ve verimliliği ortadan kaldıran bir çalışma düzeni içinde olmaları izah edilemez bir durumdur. Ülkemizde vergi denetiminin bugünkü kurumsal yapısı ile kayıt dışı ekonomiyle mücadelede etkinliği sağlaması mümkün değildir.

Bu etkinliğin sağlanabilmesi ve vergi denetiminde yaşanan sorunların çözüme kavuşması amacıyla merkez denetim birimlerinin tek çatı ve tek unvan altında merkezde birleştirilmesine yönelik yasa tasarısı Bakanlar tarafından imzalanarak 08.05.2008 tarihinde TBMM’ye sevk edilmiş ve Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmeyi beklemektedir.Gelir İdaresi Başkanlığı’nın kurulmasının üzerinden 4 yıllık bir süre geçmesine rağmen arzu edilen daha güçlü bir Gelir İdaresi oluşturulmasına ilişkin çalışmalar devam etmektedir.

Gelirler Kontrolörleri bu güne kadar olduğu gibi bundan sonra da devleti ve milleti için var gücüyle çalışmaya devam edecek, samimi niyetleriyle ülkeye hizmet eden herkese bütün çabasıyla destek verecek, kişisel ve kurumsal çıkarlarını ülke menfaatlerinin önünde tutan her türlü zihniyetin de her zaman karşısında olacaktır.

Ülkesine ve milletine hizmet etmiş üstad ve meslektaşlarımızdan vefat etmiş olanlara rahmet, hayatta olanlara sağlık ve mutluluk , halen bu görevi sürdürmekte olanlara ise üstün başarılar diliyor ve bu vesileyle mensubu olmaktan her zaman büyük onur ve gurur duyduğumuz Gelirler Kontrolörlüğünün  73. kuruluş yıldönümünü kutluyorum.

         Onurla ve gururla ülkemize hizmette daha nice 73 yıllar dileğiyle mesleğimizin bugünlere gelmesinde emeği geçen tüm üstadlarımıza  şükran ve saygılarımızı sunuyorum.